Depreme Dayanıklı Yapı Nasıl Olmalı? TBDY 2018 Kapsamlı Rehberi

Ülkemizin jeolojik konumu gereği sismik hareketlilik hayatımızın bir gerçeğidir. Ancak modern mühendislik biliminde binaların yıkılması kader değildir; doğru hesaplanmış, nitelikli malzemeyle ve dürüst işçilikle inşa edilmiş yapılar en şiddetli depremlerde dahi can güvenliğini eksiksiz sağlar.

1. TBDY 2018 Yönetmeliğinin Önemi

2019 yılında yürürlüğe giren Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, binaların taşıyıcı sistem hesaplamalarında çok daha hassas dinamik analiz yöntemlerini zorunlu kılmıştır. Kat öteleme sınırları düşürülmüş, bodrum perdeleri zorunlu hale getirilmiş ve zemin sınıfları (ZA'dan ZF'ye) çok daha ayrıntılı biçimde sınıflandırılmıştır.

2. Sismik Taban İzolasyonu (Deprem İzolatörleri)

Özellikle hastane, veri merkezi ve lüks rezidanslarda kullanılan kurşun çekirdekli kauçuk mesnetler (LRB) binanın temel ile üst yapısı arasına yerleştirilir. Deprem esnasında yer sarsıntısının enerjisini %80 oranında sönümleyerek üst katlarda oturanların depremi neredeyse hissetmemesini sağlar.

3. Sünek Kolon ve Kiriş Birleşimleri

Depremde en kritik hasarlar kolon ve kirişlerin kesiştiği düğüm noktalarında meydana gelir. Bu bölgelerde etriye aralıkları 10 cm ve altına indirilerek "etriye sıklaştırması" yapılmalı, 135 derecelik kancalar kullanılarak demirin açılması engellenmelidir.

4. Radye Jeneral Temel ve Perde Duvarlar

Noktasal tekil temeller yerine tüm binanın tabanını kaplayan en az 80-120 cm kalınlığında radye jeneral temel kullanılmalıdır. Binanın iki yönünde simetrik yerleştirilen betonarme perde duvarlar, depremin oluşturacağı yatay kesme kuvvetlerini emerek binanın dönmesini engeller.

5. Zemin İyileştirme Çözümleri: Fore Kazık ve Jet Grouting

Alüvyonlu, gevşek veya yeraltı suyu yüksek arazilerde doğrudan temel atılamaz. Bu zeminlerde 60-80 cm çapında 15-25 metre derinliğe kadar inen fore kazıklar çakılarak bina sağlam ana kayaya oturtulmalıdır.